Zeeuws

Uit Oncyclopedia
Ga naar: navigatie, zoeken

Het Zeeuws is een taal die wordt gesproken in een groot deel van Zeeland. Het Zeeuws is vooral bekend om het (te) veel gebruiken van trema's en accenten.

Accenten[bewerken]

In het Zeeuws krijgt de tweede klinker in een lettercombinatie een ^, de eerste klinker krijgt een ` of een '. De " wordt niet gebruikt in de Zeeuwse taal. Als we nu de doodnormale Nederlandse tekst "Het Zeeuws is een taal die wordt gesproken in een groot deel van Zeeland. Het Zeeuws is vooral bekend om het (te) veel gebruiken van trema's en accenten." op basis van onze kennis vertalen, krijgen we:

 
 
Hèt Zéêuws ìs èên táâl díê wòrdt gèspròkèn ìn èên gròôt déêl vàn Zéêlànd. Hèt Zéêuws ìs vòôràl bèkènd òm hèt tè vèêl gèbrùîken vàn tréma's èn àccèntèn
 

 

Het en En[bewerken]

In het Zeeuws wordt het geschreven als 't en en wordt geschreven als 'n.

Als we nu dezelfde doodnormale Nederlandse tekst "Het Zeeuws is een taal die wordt gesproken in een groot deel van Zeeland. Het Zeeuws is vooral bekend om het te veel gebruiken van trema's en accenten in de taal." op basis van onze kennis vertalen, krijgen we:

 
 
't Zéêuws ìs 'n táâl díê wòrdt gèspròkèn ìn 'n gròôt déêl vàn Zéêlànd. 't Zéêuws ìs vòôràl bèkènd òm 't tè vèêl gèbrùîken vàn trémá's èn àccèntèn
 

 

Laatste Letter[bewerken]

In het Zeeuws wordt de laatste letter (als het een medeklinker is) van een woord gewoonlijk niet opgeschreven (behalve bij Zeeland, Zeeuws, werkwoorden, 't en 'n).

Als we nu dezelfde tekst zouden vertalen vanuit het Nederlands met onze huidige kennis krijgen we:

 
 
't Zéêuws ìs 'n táâ díê wòrdt gèspròkèn ì 'n gròô déê và Zéêlànd. 't Zéêuws ìs vòôrà bèkèn ò 't tè vèê gebrùîken và trémá's èn àccèntè
 

 

Klinkerverandering[bewerken]

In het Zeeuws verandert de aa in ae en de oo in oe.

Als we nu dezelfde tekst zouden vertalen vanuit het Nederlands met onze huidige kennis krijgen we:

 
 
't Zéêuws ìs 'n táê díê wòrdt gèspròkèn ì 'n gròê déê và Zéêlànd. 't Zéêuws ìs vòêrà bèkèn ò 't tè véê gèbrùîken và trémá's èn àccèntè
 

 

Werkwoordsvervoeging[bewerken]

Het Zeeuws kent de volgende vervoeging voor zwakke werkwoorden:

Vorm Nederlands Zeeuws
Infinitief Wonen Wón'n
Stam Woon Wóôn
1ste pers. enk. Ik woon (woonde) Ik wóôn (wóôndè)
2de pers. enk. Jij woont (woonde) Jie wóânt (wóândè)
3de pers. enk. Hij woont (woont) Um wóânt (wóândè)
1ste pers. mv. Wij wonen (woonden) Wij wón'n (wónd'n)
2de pers. mv. Jullie wonen (woonden) Jullie wón'n (wónd'n)
3de pers. enk. (beleefdheidsvorm) U woont (woonde) U wón'n (wónd'n)
3de pers. mv. Zij wonen (wonen) Zij wón'n (wónd'n)
Voltooid deelwoord Gewoond Gèwóând

Het Zeeuws heeft maar 2 onregelmatige werkwoorden: hebben en zijn:

Vorm Nederlands Zeeuws
Infinitief Hebben Hèhn
1ste pers. enk. Ik heb (had) Ik hèh (áôd)
2de pers. enk. Jij hebt (had) Jie éît (áôt)
3de pers. enk. Hij heeft (had) Um éî (áô)
1ste pers. mv. Wij hebben (hadden) Wij èhn (áôhn)
2de pers. mv. Jullie hebben (hadden) Jullie èhn (áôhn)
3de pers. enk. (beleefdheidsvorm) U heeft (had) U éî (áô)
3de pers. mv. Zij hebben (hadden) Zij èhn (áôhn)
Voltooid deelwoord Gehad Gèháôd
Vorm Nederlands Zeeuws
Infinitief Zijn Bin
1ste pers. enk. Ik ben (was) Ik bìn (wáôs)
2de pers. enk. Jij bent (was) Jie bìnt (wáôt)
3de pers. enk. Hij is (was) Um ìß (wáô)
1ste pers. mv. Wij zijn (waren) Wij bíân (wáôr'n)
2de pers. mv. Jullie zijn (waren) Jullie bíân (wáôr'n)
3de pers. enk. (beleefdheidsvorm) U bent (was) U ìß (wáô)
3de pers. mv. Zij zijn (waren) Zij bíân (wáôr'n)
Voltooid deelwoord Geweest Gèwìßt


Als we nu dezelfde tekst zouden vertalen vanuit het Nederlands met onze huidige kennis krijgen we:

 
 
't Zéêuws ìs 'n táê díê wòârdt gèsprèâkd ì 'n gròê déê và Zéêlànd. 't Zéêuws ìs vòêrà bèkèn ò 't tè véê gèbrùâk'n và trémá's èn àccèntè
 

 

Lijkt op Fries, niet?

Invloeden van andere talen[bewerken]

Doordat de Zeeuwen veel aan handel deden kent het Zeeuws een aantal invloeden uit andere culturen:

  • De c die wordt uitgesproken als s wordt een Franse ç
  • De letter s in bijvoorbeeld het werkwoord slissen worden vervangen door een ß, wat het werkwoord ßlißß'n maakt (uitzondering: Zeeuws)
  • Als de c als een k klinkt wordt hij geschreven als een k.

Als we nu dezelfde tekst zouden vertalen vanuit het Nederlands met onze huidige kennis krijgen we:

 
 
't Zéêuws ìß 'n táê díê wòârdt gèßprèâkd ì 'n gròê déê và Zéêlànd. 't Zéêuws ìß vòêrà bèkèn ò 't tè véê gèbrùâk'n và trémá'ß èn àkçèntè
 

 

Lijkt op Welsh, niet?

Afwijkende spellingsregels[bewerken]

Dit zijn de spellingsregels die verschillen met het Nederlands:

  • Als de laatste letter van een woord ß of s is wordt het geschreven als ßch of sch
  • Als er na kç een è komt, wordt die è geschreven als ê

Als we nu dezelfde tekst zouden vertalen vanuit het Nederlands met onze huidige kennis krijgen we:

 
 
't Zéêuwsch ìßch 'n táê díê wòârdt gèßprèâkd ì 'n gròê déê và Zéêlànd. 't Zéêuwsch ìßch vòêrà bèkèn ò 't tè véê gèbrùâk'n và trémá'ßch èn àkçêntè
 

 

Naamvallen[bewerken]

Door Duitse invloeden kent het Zeeuws ook naamvallen voor het onbepaald lidwoord (en) en het bepaald lidwoord (het)

Mannelijk/Vrouwelijk Meervoud
Onderwerp 'n / 't 'n'n / 't'n
Bezit 'n / 't 'nèn / 'tèn
Lijdend voorwerp 'n / 't éên'n / 'éêt'n
 
 
't Zéêuwsch ìßch 'n táê díê wòârdt gèßprèâkd ì 'nèn gròê déê và Zéêlànd. 't Zéêuws ìßch vòêrà bèkèn ò 'éêt'n tè véê gèbrùâk'n và trémá'ßch èn àkçêntè
 

 

Oncyclopedia[bewerken]

De voorpagina van de Ònçýpèdíê

Sinds de erkenning van het Zeeuws als een officiële taal in 2014 bestaat er een Zeeuwse Oncyclopedia, de zogenoemde Ònçýpèdíê, in de volksmond ook wel "De bron van het kwaad" genoemd.

Zie Ook:[bewerken]