Roltrap

Uit Oncyclopedia
Ga naar: navigatie, zoeken
een roltrapgebruiker met opvallende rode veters
Een mengeling van judo en karate, maar da's logisch.
~ Johan Cruijff over de roltrap.
Dus eerst een judorol, en daarna de trap? Jiujitsu zeker...
~ Dennis van der Geest over Johan Cruijff.
Een roltrap is een trap, maar geen gewelddadige actie.
~ Kapitein Overduidelijk over de voorgaande twee commentaren.

Een roltrap is een diagonaal transportsysteem, bestaande uit een trap, en een rol. In de meest optimale configuratie zorgt de rol voor een stuwende beweging, zodat de trap rolt. Vaker wel dan niet echter ontbreekt deze stuwende kracht, zodat de roltrap gereduceerd wordt tot een gewone, doch ietwat onhandige en gevaarlijke trap met belachelijk hoge treden uit een venijnig metaal. De armleuningen, uit een hoogst onaangenaam rubber, worden steeds van een lading statische elektriciteit voorzien, zodat mensen die de roltrap betreden een lichte schok ontvangen, die hen alert moet maken voor het levensgevaar waarin zij zich bevinden.

Inhoud

[bewerken] Etymologie

Een goed voorbeeld van een roltrap, waarvan de bestemming onduidelijk is.

In het Engels heet een roltrap "escalator", wat waarschijnlijk een verbastering is van een woord afkomstig uit het Navaho voor "boze trap met statische elektriciteit op de leuningen". De Fransen maakten hiervan "escalier", omdat zij "escalator" niet konden uitspreken (aangezien zij geen Navaho kenden), en voegden er voor alle zekerheid ook nog "roulant" aan toe. Dit "escalier roulant" werd dan roltrap in het Nederlands.

[bewerken] Geschiedenis

Charles "Roll'em" Seeberger is de maker van de eerste roltrap, die hij installeerde als een attractie op Coney Island, New York in 1897. Deze attractie heette de "Stairway to Hell" en was ontworpen om mensen tegen een snelheid van 5 kilometer per uur de hoogte in te katapulteren. De attractie moest echter na enkele dagen de deuren sluiten wegens een panne, waardoor enkele gebruikers halverwege de roltrap manueel moesten worden geëvacueerd, wat een kostelijke affaire was. Ook werd er geklaagd over duizeligheid, statische elektriciteit en onaangename rubberen handgrepen.

[bewerken] Civiele roltrap

De Amerikaanse uitvinder Nathan Ames krijgt in 1899 patent op de roltrap. Dit patent verviel in 1949, zodat mensen na 50 jaar eindelijk gratis een roltrap konden betreden. Voorheen moesten zij nog tol betalen. De eerste roltrap in Nederland kwam er pas in 1926 in het nieuwe gebouw van De Bijenkorf aan de Grote Marktstraat in Den Haag. De Bijenkorf gebruikte reeds het woord "roltrap", met tussen haakjes "escalier roulant" voor de Navaho.

[bewerken] Militaire roltrap

Tijdens de Tweede Wereldoorlog gebruikten de Duitsers gepantserde roltrappen van het bedrijf Krupp om hun troepen snel te verplaatsen. Dit was één van de vele technische innovaties in het Duitse leger die de Blitzkrieg mogelijk maakten, aangezien de legers van de andere landen zich nog via gewone trappen voort bewogen en dus overal te laat kwamen. Nadeel was wel dat vele Duitse soldaten kloegen over duizeligheid, statische elektriciteit en onaangename rubberen handgrepen. Na enkele jaren hadden echter ook de geallieerde mogendheden beschikking over roltrappen zodat de kansen in de Oorlog keerden.

[bewerken] Inplanting

Gezien het onbetrouwbaar karakter van de roltrap, wordt vaak vlak naast of omtrent de roltrap een gewone trap aangelegd, zodat bij een technische panne mensen toch omhoog of omlaag kunnen. Wat echter dient te gebeuren met roltrapgebruikers die zich tijdens een panne al op de roltrap bevonden, en dus ergens halverwege gestrand zijn, is een probleem dat roltrapontwerpers nog niet hebben kunnen verhelpen. Voorlopig moeten deze nog steeds manueel geëvacueerd worden, wat een kostelijke affaire is.

Roltrappen vindt men vaak in paren, waarbij één de hoogte ingaat, en de andere eigenlijk even hoog staat maar toch omlaag gaat. Hierbij wordt de opwaartse roltrap aangedreven door de kracht opgewekt door de neerwaartse roltrap, waardoor het in feite gaat om een perpetuum mobile. Vooraleer men een roltrap betreedt, moet men beslissen of men een opwaartse of neerwaartse beweging wil maken en dan voorzichtig de daartoe ingestelde roltrap nemen. Opgelet, wil men daarna weer in de andere richting, moet men de andere roltrap nemen.

Gezien de relatief jonge leeftijd van de roltrap, staat deze technologie nog in zijn kinderschoenen. Futurologen verwachten dat binnen 300 jaar roltrappen risicoloos en van alle euvels ontdaan zullen zijn.

[bewerken] Gebruik en variaties

De roltrap is ontworpen om in dezelfde tijd een groter aantal mensen van de ene naar de andere verdieping te brengen. Echter, wanneer de meeste mensen blijven staan, worden er juist minder mensen vervoerd dan met een vaste trap. Dit is echter nog steeds beter dan een gewone trap want als de mensen daar op blijven staan wordt er namelijk helemaal niemand vervoerd. Daarom ook wordt bijvoorbeeld in de Londense metro stilstaande passagiers verzocht om rechts gaan staan op de trede waardoor anderen hen links kunnen passeren ("Stand on right, walk on left"). In de Verenigde Staten en Duitsland is dit echter niet mogelijk omdat het niet uitmaakt of de mensen nu links of rechts staan, zij blokkeren hoe dan ook de doorgang.

[bewerken] Loopband

Schijn bedriegt: de rechtse roltrap gaat naar beneden, de linkse naar omhoog. En dit niet alleen omdat men daarginds aan de linkse kant van de baan rijdt: de roltrappen maken deel uit van het oefenmaterieel, met dat verschil dat ze gratis mogen gebruikt worden, bij wijze van proevertje.

Een loopband is een platgelegde roltrap, een horizontale versie dus. Men vindt deze vaak op bijvoorbeeld luchthavens en fitnesscentra. Men kan zich hierop snel verplaatsen, maar vaak is de loopband geblokkeerd door personen die stilstaan, en dan is de loopband juist trager. Ook zijn loopbanden net als de roltrap onbetrouwbaar, zodat naast de loopband een gang moet worden aangelegd zodat mensen zich in geval van panne toch nog horizontaal kunnen verplaatsen. Ook deze variant is voorzien van de onaangename rubberen handgrepen en de kenmerkende statische elektriciteit.

[bewerken] Hellingbaan

De loopband is er niet in één keer gekomen: getuigen van de evolutie zijn de op luchthavens en in sommige grotere winkels voorkomende hellingbanen. Het gaat om een roltrap waarvan de treden schuin gezet zijn, zodat ze mooi aansluiten, en toelaten om bijvoorbeeld winkelwagens of bagagekarretjes mee te nemen, wat bij een normale roltrap niet goed mogelijk is. De talloze ongevallen met wagentjes die, ondanks het toevoegen van ingenieuze remsystemen, tóch toegeven aan de verleiding van de zwaartekracht, en óf de gebruiker achter, óf de argeloze persoon vóór platwalsen, hebben geleid tot het verder platleggen van het systeem, om uiteindelijk bij de eerder beschreven loopband uit te komen. Omdat de ontwikkelingskosten zeer hoog opgelopen waren, kostten deze hellingbanen zeer veel aan de dappere pioniers die er één aanschaften voor hun luchthaven of winkel, hetgeen verklaart waarom ze hier en daar, ondanks de nadelen, toch nog te vinden zijn.

[bewerken] Rolstoel

Niet alleen is dit geen rolstoel, het is evenmin een roltrap. Hooguit een trap die rolt.

Roltrapfanatici rekenen ook de rolstoel tot deze transportfamilie, en beschouwen dit vervoermiddel als een horizontale roltrap voor één persoon, voorzien van een zitje omdat men van trappen snel moe wordt. Wie echter het voorgaande aandachtig gelezen heeft, begrijpt waarom er tegen deze classificatie zoveel weerstand is: het beschouwen van de rubberen banden van de rolstoel als een logische variant op de onaangename rubberen handgrepen getuigt van een teveel aan fantasie, en het over het hoofd zien van het ontbreken van de statische elektriciteit duidt op een gebrek aan opmerkingsgave.

[bewerken] Zie ook

Potatohead aqua.png
Aan de schandpaal genageld!
Vastgenagelde versie:
9 september 2010
Dit artikel is een verschrikking! Daarom is het vastgenageld aan de schandpaal zodat iedereen er rotte groenten tegenaan kan gooien.



Kinderkoetske.JPG
Populaire vervoermiddelen

Auto · Bus · Duikboot · Fiets · Lift · Luchtballon · Raket · Roltrap · Ruimteveer
Schip · Segway · Taxi · Tractor · Tram · Trein · Vespa · Vliegtuig

Gebruiker
Naamruimtes

Varianten
Handelingen
Navigatie
Informatie
Projecten
Hulpmiddelen
Delen
In andere talen