Iers

Uit Oncyclopedia
Ga naar: navigatie, zoeken

Het Iers (Gaéires) is een taal die in het Koninkrijk Ierland gesproken wordt. Het is de eerste officiële taal van het land en de oudste van de Indo-Europese talen. Het werd door Engeland officieel erkend in 1927 in ruil voor grote stukken land. Desalniettemin is de taal nog niet erkend door de EU.

Ontstaan[bewerken]

Lang geleden, toen de Romeinen nog niet Caesar hadden, was het Keltisch Keizerrijk het grootste "land" in Europa. Deze volkeren maakten een schrift, zodat ze met elkaar konden communiceren. Toen Ierland werd veroverd door Engeland in de 15e eeuw, dwong de Engelse koning de Ieren hun taal Engels te noemen, maar de Ieren namen dit letterlijk en gingen vrolijk en lallend verder - "Éi mýmer’d English." - met Iers spreken.

Schrift[bewerken]

Het Verdrag van Belfast, waarin Engeland de taal officieel erkent.

Hoewel de oorspronkelijke taal een Keltisch schrift gebruikte, namen de Ieren in de Engelse tijd wijselijk, in een nuchtere bui, het Latijnse schrift over en behielden dit na de onafhankelijkheidsverklaring van 1822. Wel kent het Iers accenten en de ß, maar niet de Z (wordt ß), de U (wordt Ý), de T (wordt D) en de K (wordt G). Overigens, bepaald is dat geen twee dezelfde letters elkaar mogen opvolgen, behalve in speciale gevallen.

Als we nu een doodnormale Nederlandse tekst op basis van onze kennis vertalen, krijgen we:

 
 
Hed Gaéires is en dal die in hed Goningrijg Éire gesprogen wordt. Hed is de ersde oficiéle dal van hed land en de oýdsde van de Indo-Eýropese dalen. Hed werd dor England oficiél ergend in 1927 in rýil vor grode sdýken land. Desalniedemin is de dal nog niet erkend dor de EÝ.
 

 

Lijkt op het IJslands, niet?

Vervoeging[bewerken]

Alhier de vervoeging van de regelmatige werkwoorden.

  • Mýmer’fin
  • Éi mýmer’fa (mýmer’nn)
  • Doú mýmer’fas (mýmer’nn)
  • Ýmp, Ýmv, Ýd mýmer’fas (mýmer’nn)
  • Mín mýmer’fon (mýmer’nn)
  • Oni mýmer’fýß (mýmer’nn)
  • Ýmd, Ýd mýmer’fon (mýmer’nn)
  • Mýmer’fat

Letterlijk staat er trouwens spreken doen en het zal dan ook geen verrassing zijn dat het grote merendeel van de werkwoorden regelmatig is. Sterker nog, er zijn maar drie werkwoorden - zijn, hebben en willen - die niet regelmatig zijn.

Als we nu een doodnormale Nederlandse tekst op basis van onze kennis vertalen, krijgen we:

 
 
Hed Gaéires ans en dal die in hed Goningrijg Éire mýmer’fat fin. Hed ans de ersde oficiéle dal van hed land en de oýdsde van de Indo-Eýropese dalen. Hed fin’nn dor England oficiél rat’fat in 1927 in rýil vor grode sdýken land. Desalniedemin ans de dal nog niet rat’fat finn dor de EÝ.
 

 

Lijkt op het Pools, niet?

Uitspraak[bewerken]

Hier de uitspraken die afwijken van het Nederlands

  • A = Ah
  • Á = Aai
  • B = Vj
  • C = Sj
  • E = Eh
  • Ea = IJ
  • É = Eeuw
  • Éi = Ie
  • G = Engelse G
  • I = Ih
  • Í = Oo
  • J = Zj
  • Nn = Nj
  • O = Oh
  • Ó = Au
  • S = Z
  • W = Fj
  • X = Sk
  • Y = Eu of Uh
  • Ý = Oe
  • ß = S

Als men een Ier na twaalven aanspreekt, is er een grote kans dat deze man dronken is. Daarom hikt een Ier vaak bij het praten.

Als we nu een doodnormale Nederlandse tekst op basis van onze kennis vertalen, krijgen we:

 
 
Hed Gaéires ans yn dál déi in hed Gíningreag Éire mýmer’fat fin. Hed ans dy irßdy oféicéle dál van hed land en dy ódßde van dy Indí-Yrípéißy dálen. Hed fin’nn dor England oféicél rat’fat in 1927 in rýil vor grídy ßdýkyn land. Desalnéidymin ans dy dál nog néit rat’fat finn dor dy YÝ.
 

 

Lijkt op het Frans, niet?

Afwijkende spellingsregels[bewerken]

Ierland voor het verdrag.
Ierland na het verdrag.
West-Europa nu. Wellicht waren de Ieren zo dom nog niet...

Het Ierse Taal-Wetboek is opgesteld door iemand die waarschijnlijk bij zijn werk dronken was, vandaar deze regels:

  • Het woord "Ga" is zowel het bepaald als onbepaald lidwoord.
  • "Ga" wordt tegen het zelfstandig naamwoord aangezet.
  • Elke vierde lettergreep begint met een hoofdletter en wordt voorgegaan door een apostrof.
  • Elk zesde woord krijgt een apostrof aan het begin.
  • Zelfstandig naamwoorden krijgen een hoofdletter.
  • Voorzetsels komen tegen "Ga" aan.

Zelfs al zijn twee woorden tegen elkaar aangezet, ze blijven tellen als aparte woorden.

Als we nu een doodnormale Nederlandse tekst op basis van onze kennis vertalen, krijgen we:

 
 
GaGaéires ans gaDál ‘déi ingaGíningreag Éire ‘mýmer’fat fin. Ýd ans irßdy gaoféicéle ‘Dál vangaLand en ‘ódßde vangaIndí-Yrípéi’ßy ‘Dálen. Ýd fin’nn dor England ‘oféicél rat’fat in 1927 ‘in Rýil vor grídy ßdýkyn ‘Land. Desalnéi’dymin ans gaDál nog ‘néit rat’fat finn dor’gaYÝ.
 

 

Lijkt op het Engels, niet?

Misvattingen[bewerken]

Vaak wordt Iers gelezen als lers, met een L. Dan zou er Lers staan, als Gerd Leers, maar dan met een E minder. Maar dit kan gekke fouten opleveren omdat Lers 'als een gehandicapte gans' betekent. Als je dan zegt dat je lers spreekt zeg je dat je als een gehandicapte gans spreekt. Dat zou zonde zijn. Daarom gebruiken de meeste sites een lettertype waarbij je de l en de hoofdletter i kan onderscheiden. Helaas gebruiken falende sites dit lettertype niet.

Status[bewerken]

Het Iers is de eerste officiële taal van het Koninkrijk Ierland. Het werd bovendien door Engeland erkend in 1927. Hiervoor moest Ierland grote stukken land inleveren, maar de zekerheid van taal en vrede was de Ieren dierbaarder.
De Ierse Taal heeft geen taalunie, het Pubbezoekend Verbond van Dronkaards voert veranderingen door.
Alle inwoners van Ierland spreken Iers, en omdat Ierland zeker is van bier vrede met Engeland, zal de taal nog lang blijven bestaan.

Oncyclopedie[bewerken]

De hoofdpagina van de Anßiglípédéiá.

Bij de onafhankelijkheidsverklaring van 1822 werd begonnen aan de Ierse Oncyclopedie, de Anßiglípédéiá. Het was echter een eendagsproject en werd al snel verlaten. Het aantal artikelen groeit amper en de onderontwikkelde site wordt onderhouden door een Vlaamse illustrator. Voor geïnteresseerden en behulpzamen is hier de link: Híftpágéiná.

Zie ook[bewerken]